ABD’nin İran planındaki zımnî ismi! Bugüne kadar neler yaptı? Sıradaki atılımı ne?

BEĞENDİM

ABONE OL

News

Amiral Brad Cooper, ABD ve İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü askeri operasyonların uyumunu sağlayan en üst seviye kumandan olarak misyon yapıyor. 30 yılı aşkın askeri tecrübeye sahip olan Cooper, sadece savaş alanındaki operasyonları yönetmekle kalmıyor; aynı vakitte Washington’daki siyasi karar vericiler, bölgedeki müttefik ülkeler ve askeri başkanlar ortasında kritik bir köprü vazifesi üstleniyor.

Ancak Cooper’ın bu noktaya gelişi ani bir yükselişten ibaret değil! Mesleği boyunca deniz operasyonlarından diplomatik temaslara, Kongre ile ilgilerden İsrail ile yürütülen askeri uyuma kadar uzanan geniş bir tecrübe yelpazesi, bugün yürüttüğü misyonun temelini oluşturuyor.

KIZILDENİZ’DE YÜKSELEN GLOBAL KRİZ

Özellikle 2024 yazı, global deniz ticareti açısından son yılların en kritik devirlerinden biri olarak kayıtlara geçti. Yemen’de faaliyet gösteren Husilerin Kızıldeniz’de milletlerarası ticaret gemilerine yönelik hücumları, dünyanın en kıymetli ticaret güzergâhlarından birini önemli biçimde tehdit etmeye başladı. Aslında bugün de benzeri bir durum yaşanıyor, Hürmüz’de yaşananlar tüm dünyayı etkiliyor.

O periyot Husiler tarafından gerçekleştirilen füze ve insansız hava aracı hücumları, memleketler arası deniz nakliyatını direkt etkiledi. Kızıldeniz üzerinden geçen ticaret rotası, bilhassa Avrupa ile Asya ortasındaki güç ve mal nakliyeciliği açısından hayati kıymet taşıyor. Lakin hücumların artmasıyla birlikte birçok ticari gemi güvenlik riskleri nedeniyle bu rotayı kullanmaktan vazgeçti.

Bunun yerine gemiler Afrika kıtasının güneyinden dolaşan çok daha uzun ve maliyetli rotalara yönelmeye başladı. Bu durum sırf denizcilik bölümünü değil, global ticaret zincirlerini ve güç piyasalarını da direkt etkiledi.

ABD ve İngiltere’nin Husi gayelerine yönelik düzenlediği hava akınları başlangıçta caydırıcı bir atılım olarak değerlendirildi. Lakin ağustos ayına gelindiğinde bu operasyonların beklenen etkiyi yaratmadığı ortaya çıktı. Husi güçleri iki ticari gemiyi batırdı ve akınlar sırasında birçok mürettebat hayatını kaybetti. Bu gelişmeler, bölgedeki güvenlik krizinin daha da derinleşmesine yol açtı.

Anadolu Ajansı’nın geçtiği habere nazaran, 15 Mart’ta Yemen ordusuna bağlı 5. Askeri Bölge Enformasyon Merkezi’nden yapılan açıklamada, Husilerin Hacce kentinde iftar saatinde vatandaşların bulunduğu bir noktaya roket saldırısı gerçekleştirdiği belirtildi. Atakta birinci belirlemelere nazaran ortalarında çocukların da olduğu 8 kişinin hayatını yitirdiği ve yaralılar olduğu söz edildi.

STRATEJİYİ MASADAN DENİZE TAŞIYAN İSİM

O devirde ABD Merkez Komutanlığı’nın ikinci en üst seviye yetkilisi olan Koramiral Brad Cooper, krizin boyutlarını yerinde görmek için alışılmadık bir karar aldı. Washington’daki komuta merkezinden operasyonları izlemek yerine direkt alana gitmeyi tercih etti.

CNN’de yer alan habere göre ABD Savunma Bakanlığı’nda Orta Doğu işlerinden sorumlu yetkililerden Dan Shapiro, Cooper’ın bu yaklaşımını liderlik şekliyle açıklıyor. Shapiro, Cooper’ın sadece raporları incelemekle yetinmediğini, gemi kumandanlarıyla birlikte denize açılarak operasyonları yerinde gözlemlediğini belirtti.

Yine Shapiro’ya nazaran Cooper’ın alanda bulunması, stratejik kararların gerçek vakitli gelişmelerle daha güçlü bir bağ kurmasını sağladı. Bu yaklaşım birebir vakitte Cooper’ın mesleğinde sıkça görülen bir özellik olarak bedellendiriliyor: operasyonları masa başından değil alandan yönetme anlayışı.

İRAN’A KARŞI OPERASYON PLANI

Kızıldeniz’deki krizin akabinde geçen iki yıl içinde Brad Cooper’ın rolü daha da büyüdü. Amiral rütbesine yükselen Cooper, bugün ABD’nin Orta Doğu’daki askeri operasyonlarının tamamından sorumlu olan Merkez Komutanlığı’nın başında bulunuyor.

28 Şubat’ta ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik askeri operasyon başlatma buyruğunu vermesinden bir gün evvel Cooper, Beyaz Saray’da düzenlenen kritik güvenlik toplantısında lidere kapsamlı bir askeri brifing verdi. Bu toplantıda İran’a karşı uygulanabilecek askeri seçenekler ve muhtemel senaryolar masaya yatırıldı.

CNN’de yer alan haberde, Washington’daki yetkililer bu brifingi, ABD ile İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü ortak operasyonların başlangıcında belirleyici bir rol olarak yorumluyor.

GERİLİM ARTTI!

Operasyonların başlamasıyla birlikte Orta Doğu’daki tansiyon süratle tırmandı. İran’ın ABD askeri varlıklarına, Körfez’deki müttefik ülkelere ve ticari gemilere yönelik taarruzları çatışmanın bölgesel bir savaşa dönüşme riskini artırdı. Bu gelişmeler global güç piyasalarını da sarstı. Dünyanın en kritik petrol geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’ndaki güvenlik riski, güç fiyatlarında sert dalgalanmalara yol açtı.

Çatışmaların birinci kademelerinde ABD ordusu da ağır kayıplar da verdi. Bunun yanı sıra ABD’nin İran’da bir kız okuluna düzenlediği ve 168 çocuğun öldüğü argüman edilen akın Washington’da siyasi tartışmalara yol açtı. ABD Kongresi’nde hem Demokrat hem Cumhuriyetçi milletvekilleri olayla ilgili soruşturma talep etti. Bu gelişmeler, Cooper’ın yürüttüğü askeri operasyonların sadece askeri değil tıpkı vakitte siyasi açıdan da ağır bir baskı altında devam ettiğini gösteriyor.

CENTCOM KUMANDANLARININ TARİHİ SORUMLULUĞU

ABD Merkez Komutanlığı, Amerikan ordusunun en kritik komutanlıklarından biri olarak kabul ediliyor. Orta Doğu’daki askeri operasyonların idaresinden sorumlu olan bu komutanlık, tarih boyunca ABD’nin en değerli savaşlarında belirleyici rol oynadı. Körfez Savaşı’nın kumandanı Norman Schwarzkopf ve Irak ile Afganistan savaşlarının önde gelen isimlerinden David Petraeus üzere generaller de geçmişte bu misyonu yürüttü.

Bugün Brad Cooper da misal bir baskıyla karşı karşıya. Pentagon’da yıllardır hazırlanan İran’a yönelik savaş planlarının uygulanması, büyük ölçüde onun komutasındaki askeri operasyonlara bağlı. Lakin geçmişte ABD liderleri bu planları uygulamaktan birçok vakit kaçındı. Bunun en değerli nedeni ise bu türlü bir operasyonun bölgesel savaş riskini artırabileceğine yönelik kaygılardı.

WASHİNGTON’DAKİ SİYASİ TECRÜBESİ ŞAŞIRTIYOR

Brad Cooper’ın mesleğini öbür birçok askeri kumandandan ayıran özelliklerden biri, Washington’daki siyasi düzeneklerle kurduğu güçlü bağlar olarak gösteriliyor. 1989 yılında ABD Deniz Harp Okulu’ndan mezun olan Cooper, mesleğinin erken devirlerinden itibaren sırf askeri operasyonlarda değil, bürokratik ve siyasi misyonlarda de etkin rol aldı. Harvard ve Tufts üniversitelerinde memleketler arası münasebetler eğitimi alan Cooper, National Intelligence Üniversitesi’nde stratejik istihbarat alanında yüksek lisans yaptı.

Washington’daki vazifeleri ortasında Beyaz Saray’da askeri danışmanlık, Savunma Bakanlığı’nda yönetici ve askeri asistanlıkla ABD Donanması’nın yasama işleri ofisinin başkanlığı yer aldı. Bu vazifeler Cooper’ın Kongre üyeleriyle direkt temas kurmasını ve Washington’daki karar alma süreçlerini yakından tanımasını sağladı.

OBAMA PERİYODUNDAKİ BEYAZ SARAY MİSYONU DE ŞAŞIRTICI

Barack Obama devrinde ise Beyaz Saray’da vazife yapan Brad Cooper, Irak’taki Amerikan askerlerinin sayısının azaltıldığı kritik bir devirde idarenin askeri danışmanları ortasında da yer aldı. Bu süreçte Cooper ayrıyeten devrin First Lady’si Michelle Obama tarafından yürütülen ve gazilere iş ile eğitim fırsatları sağlamayı amaçlayan teşebbüsün uyumunda da misyon aldı. Bu tecrübe, Cooper’ın sadece askeri operasyonlar değil toplumsal ve politik projelerde de faal rol oynadığını gösterdi.

İSRAİL İLE DERİN ASKERİ BAĞI BULUNUYOR

Brad Cooper’ın mesleğinde öne çıkan bir öteki öge ise İsrail ile kurduğu yakın askeri münasebet. ABD Donanması’nın Beşinci Filosu’nun kumandanı olduğu devirde Bahreyn’de misyon yapan Cooper, bölgedeki deniz operasyonlarının idaresinde kritik bir rol üstlendi.

Bu periyotta ABD ile İsrail donanmaları ortasında tarihte görülmemiş düzeyde bir iş birliği kuruldu. İsrail donanmasına bir Amerikan irtibat subayı atanırken Bahreyn’deki ABD deniz üssüne de bir İsrailli subay yerleştirildi.

Ayrıca Cooper bölgedeki donanmalar ortasında tertipli toplantılar organize ederek bir deniz nezaret ağı kurulmasına öncülük etti. CNN’in aktardığına nazaran İsrailli askeri yetkililer, Cooper’ın bölgedeki misyon müddeti boyunca İsrail ordusundaki birçok üst seviye kumandanla ferdî bağlantılar kurması, bugün yürütülen ortak operasyonların uyumunu büyük ölçüde kolaylaştırdığını savunuyor.

TRUMP’IN DAMADIYLA İRAN İLE YÜRÜTÜLEN DOLAYLI DİPLOMATİK GÖRÜŞMELERİNE KATILDI

Cooper’ın rolü sadece askeri operasyonlarla sonlu kalmadı. Geçtiğimiz ay ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner ve ABD’nin Orta Doğu özel temsilcisi Steve Witkoff ile birlikte Umman’da İran ile yürütülen dolaylı diplomatik görüşmelere katıldı.

Bir askeri komutanın diplomatik görüşmelerde bu kadar etkin rol alması epey az görülen bir durum olarak bedellendiriliyor. Görüşmelerin akabinde Kushner ve Witkoff, Cooper’ın daveti üzerine ABD Donanması’na ilişkin USS Abraham Lincoln uçak gemisini ziyaret etti.

ŞİMDİ SAVAŞIN TAM MERKEZİNDE LAKİN SONUÇ BELİRSİZLİĞİNİ KORUYOR

Bugün ise genel olarak Brad Cooper, ABD’nin İran’a karşı yürüttüğü askeri operasyonların merkezinde bulunuyor. Lakin savaşın nasıl sonuçlanacağı belirsizliğini koruyor. Orta Doğu’daki askeri istikrarlar süratle değişirken Cooper’ın misyonu, siyasi bir karar alınana kadar operasyonların askeri açıdan sürdürülebilir olmasını sağlamak. Uzmanlara nazaran bu vazife, çağdaş ABD askeri tarihinde bir komutanın üstlenebileceği en karmaşık sorumluluklardan biri olarak görülüyor.

CNN’in “The admiral navigating the battlefield — and the politics of Trump’s Iran war” başlıklı haberinden derlenmiştir.