Amerikan duşunun artıkları ve ambalajlı futbol!

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Bu Dünya Kupası’nı ‘iyi’ olarak nitelendirebilmem için, ömrümde daha evvel hiç futbol seyretmemiş olmam gerekir. Bir müddettir turnuvayı Amerika Birleşik Devletleri’nde, yani şahsen olay yerinde yakından takip ediyorum. Ne yazık ki ekran başında önümüze servis edilen parıltılı dünya ile alandaki, sokaktaki yalın gerçeklik arasında dağlar kadar fark var. Sosyal medyanın abartılı öykülerini çıkardığınızda, geriye endüstriyel hırsların altında ezilen, nefessiz kalmış bir oyun kalıyor.

42 DERECE SICAKLIKTA TAKTiK ARAMAK!

Bir turnuvayı, iklim kurallarını büsbütün göz ardı ederek yalnızca taktik tahtası üzerinden okumak, her şeyden evvel oyunu oynayanın ‘insan’ olduğu gerçeğini reddetmektir. Arizona’da milli takımı takip ederken, dışarıda taksi beklediğim o 5-7 dakikalık müddette bile sıcaktan nefes alamayıp kendimi konuta güç attığımı hatırlıyorum. Birebir boğucu tablo New York’ta da, başka bölgelerde de mevcuttu. En son Miami’de oynanan İngiltere-Norveç çeyrek final maçına bakın; kâğıt üstünde 42 derece olan sıcaklık, nem ve hissedilen oranlarla birleştiğinde adeta bir azaba dönüştü.

Şimdi siz ekran başında oturmuş, “X takımı rakip savunmayı sebep açamıyor?” diye düşünüyor olabilirsiniz. Halbuki o ekibin alanda boğuştuğu birinci şey rakip stoperler değil, o nemli ve boğucu havadır. Sıcaktan pas yapamayan, ayakta duracak dermanı kalmayan ekiplerden nasıl bir taktiksel olgunluk, nasıl bir futbol estetiği bekleyebilirsiniz?

TAKIMLAR SADECE iKLiMLE DEĞiL BOYLAMLARLA DA MÜCADELE EDiYOR

“Sakın bu maçı Fransa üzerinden bir dominasyon olarak okumayın, inanılmaz bir sıcak var ve ben ölüyorum.”

New York’taki Fransa-Paraguay maçı öncesinde toplumsal medyadan tam olarak bu cümleleri paylaşmıştım. Gerçekten o sıcakta maç izlenmeyeceğine görüş getirip stadyuma girmekten son dakikada vazgeçtim. Takatim yetseydi stat dışında 100-200 metre kadar koşacak, ne hale geldiğimi görüntüye çekip insanlara robot değil, insan izlediklerini kanıtlamak isteyecektim. Üstelik bu ekipler yalnızca iklimle de savaşmıyor; devasa bir kıtada boylamlarla baş ediyorlar, jetlag ile uğraş ediyorlar. Her eyalette saat değişiyor, her bölgede gün ve rakım farklılaşıyor.

Zaten dönem boyunca kulüplerinde 60 maça çıkmış seçkin futbolcuların sırtına bir de bu coğrafik yükü bindirmenin, 48 gruplu bir kaos yaratmanın kime ne yararı vardı?

HiKÂYE ANLATICILIĞI DEĞiL ‘HiKAYE SATICILIĞI’

Ben öykü anlatıcılığını severim; meslek hayatım boyunca da bu damarı beslemeye çalıştım. Fakat ‘hikaye anlatıcılığı’ ile ‘hikaye satıcılığı’ arasında ahlaki bir hudut vardır. Bu turnuvada birinci günden beri uyduruk, pespaye ve gerçeğe uzak ancak duygusallığı sömüren bir pazarlama stratejisi izliyoruz. Turnuva, bilerek ve isteyerek abartılı kıssalarla olduğundan daha büyük, daha coşkulu gösterilmeye çalışılıyor. Zira içi boşalan oyunu, dışındaki palavralarla süslemek zorundalar.

SEYiRCi REKORU MU TURiZM ÇEŞiTLiLiĞi Mi?

Amerika’da fan zoneları (taraftar alanları) gezdim; bomboştu. Evet, stadyumlarda seyirci rekorları kırılıyor olabilir lakin bu bir futbol başarısı değil, bir turizm başarısıdır. Amerika fevkalade bir turizm cazibe merkezi; parası ve vakti olan herkes bu turnuvayı vesile edip biletini aldı. Pekala, mahallî halk yani Amerikalılar bu oyuna ne kattı? Sıfır. Durumu net gözlemlemek için turnuva esnasında bir beyzbol maçına gittim. Hava tekrar çok sıcaktı; birebir saatlerde İngiltere, Gana karşısında hem sıcakla hem rakip savunmayla ecel terleri döküyordu. Beyzbol maçına binlerce lokal insan akın ederken, Dünya Kupası fan zone’larındaki insanları elimizle sayabiliyorduk. Şayet Meksikalılar, Latinler yahut göçmen topluluklar olmasa ülkede turnuva heyecanından kelam edemezdik. Bölge halkının oyunun ruhuna zerre katkısı yok.

DÜNYA KUPASI MiRASI

Futbolu güzelleştiren ve kuşaktan jenerasyona aktaran şey, bir çocuğun hafızasındaki Dünya Kupası mirasıdır. Çocuk orada ülkeleri, renkleri tanır; ikonlara bakıp oyuna aşık olur. Şimdi biz, Amerika’nın “soccer’laştırdığı”; devre aralarındaki gösterilerden sumo güreşi şovlarına, finaldeki dev konserlerden tanınan kültür ögelerine kadar her şeyi barındıran ancak içinde ‘futbol’ olmayan bir şey izliyoruz.

Dünyanın farklı noktalarında uyku saatine denk geldiği için maçı kaçıran ya da ekran başında sıcaktan yürüyemeyen grupları izleyen bir çocuğa, bu oyunun ‘güzel oyun’ olduğunu hangi argümanla anlatacağız?

GELECEĞE DAiR ENDiŞE

FiFA’nın kendi kasasını doldurmak için sıklaştırdığı, genişlettiği ve niteliksizleştirdiği bu turnuvadan geriye ne kalacak? Turnuvanın sonuna yaklaştıkça futbol ismine önemli bir telaş taşıyorum. Korkarım ki turnuva bittiğinde elimizde hatırlanmaya kıymet tek bir taktiksel ihtilal yahut samimi bir öykü kalmayacak. Ve tüm bu estetik yıkımın baş aktörünün şahsen futbolu korumakla vazifeli olan FIFA olması, oyuna dair geleceğe yönelik tüm umutlarımı baltalıyor.