Kıbrıs için tarihi toplantı: Tatar, Guterres ve Christodoulides bir ortaya geldi

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, New York’ta Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Cumhurbaşkanı Ersin Tatar ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) lideri Nikos Christodoulides, gayriresmi görüşmede bir ortaya geldi.

BM’den yapılan yazılı açıklamaya nazaran Guterres, Kıbrıs’taki Özel Temsilcisi Maria Angela Holguin Cuellar’ın Temmuz ayında kendisine sonuncu raporunu sunduğunu hatırlattı. Guterres, Özel Temsilcisi Cuellar’ın gayretlerine, iki önder ve adadaki siyasi aktörler, sivil toplum, garantör güçler ve daha geniş memleketler arası toplumla yaptığı görüşmelere karşın önderler ortasında Kıbrıs meselesinde ileriye dönük ortak bir yer bulunamamış olmasından keder duyduğunu söz etti. Guterres, iki lideri pozisyonları arasındaki uçurumu nasıl kapatacaklarını ve tahlile giden yolda ilerleme kaydetmeye imkan verecek itimadı nasıl tekrar inşa edeceklerini düşünme davetinde bulundu. Guterres, BM’nin Kıbrıs probleminin tüm Kıbrıslıların ve gelecek jenerasyonların faydasına olacak formda barışçıl bir tahlile kavuşturulması tarafındaki kararlı taahhüdünün devam ettiğini vurguladı. Tatar ile Rum önder, yakın gelecekte yeniden Guterres’in himayesinde daha geniş bir formatta gayriresmi toplantı yapma konusunda anlaştı. İki başkan ayrıyeten, yeni hudut geçişleri açılması konusunu ele almak üzere Kıbrıs’ta bir ortaya gelmeyi kabul etti.

KKTC Cumhurbaşkanı Ersin Tatar ise yemeğin akabinde basın mensuplarına açıklamalarda bulundu. Tatar, “İlk evvel Sayın Genel Sekreter’e çok teşekkür etmek istiyorum. Bu yoğunluğun içerisinde dünyada olağanüstü kıymetli olayların devam etmekte olduğu, Gazze’deki, Ukrayna’daki ve öbür bölgelerdeki büyük problemlerin kendisini çok meşgul ettiği bir periyotta bizlere vakit ayırıp bu türlü bir yemek verdiği için Sayın Genel Sekreter’e bir defa daha çok teşekkür etmek istiyorum. Ben oraya yapan bir anlayışla gittim. Sonuç prestijiyle Kıbrıs’ın geçmişine baktığımızda, yaşananlara baktığımızda 4 yıl evvel Cenevre’de, o vakit Cenevre’de tekrar Sayın Genel Sekreter’in davetiyle ve o vaktin Güney Kıbrıs Rum Lideri Nikos Anastasiadis ile birlikte 5+1 toplantısında, zira orada Birleşmiş Milletler, ben, Rum Önder, Türkiye, Yunanistan ve İngiltere vardı. O toplantıda federal temelde bir mutabakatın artık mümkün olmadığını, geçmiş görüşmelerin bunu gösterdiğini, hasebiyle Cumhurbaşkanı seçildikten sonra artık hâkim eşitliğimizin, eşit uluslararamızın teyidiyle lakin bir müzakere sürecini geçirebileceğini, bu da hem 1960 kuruluş mutabakatları hem daha evvel Kıbrıs’ın tarihine ve geçmişine baktığımızda Kıbrıs Türk halkının özden gelen bir hakkı olduğunu, bunun temelinde pazarlık ögesi olmadığını, özden gelen bir hak, bu özden gelen hakkın teyidiyle fakat bunların mümkün olabileceğini, bunu bu akşam motamot tekrar söz ettim” biçiminde konuştu.

“BİR SONRAKİ TOPLANTIDA TÜRKİYE VE YUNANİSTAN DA DAHİL OLACAK”

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin ve Kıbrıs Türk halkının bu manada son 4 yıldır sürdürdüğü siyasette rastgele bir değişikliğin olmadığını belirten Tatar, “Bu durumumuzu koruduğumuzu ve Sayın Maria Holguin, Genel Sekreter’in ferdî temsilcisinin Temmuz ayında sona eren 6 aylık ferdî temsilci misyonunda yaptığı çalışmalarda görüşme süreci için bir ortak yer olmadığını Sayın Holguin’in de ifade ettiğini, raporunda bunları yazdığını ve hasebiyle şu anda konumun bu formda olduğunu, o bakımdan Güney Kıbrıs lideri sürekli olarak bizleri bir yere çekmeye çalışıyor, onu biliyorum fakat Kıbrıs’ın gerçeklerine baktığımızda konumun bu olduğunu orada tekrar söz ettim. Lakin işte bundan sonra ne yapılabilecek. Sayın Genel Sekreter’in benim daha evvel bir teklifim olmuştu. Anavatanların, gerek Türkiye Cumhuriyeti, gerek Yunanistan’ın tahminen katılacağı ve münasebetiyle önümüzdeki süreci nasıl değerlendireceğini fakat federasyon sürecinin geçmişte kaldığını, federasyonun konuşulmayacağı, gelecekte bilhassa bizim üzerinde ısrar ettiğimiz iki devletli bir tahlili nasıl şekillendirebileceği noktasında, bunun daha geniş bir toplantıda değerlendirebilmesi, bunu Sayın Genel Sekreter de elbette kıymetlendirmiş ve bu bahiste çalışmaları olduğunu bu akşam öğrendim. Rum lideri de bunun mümkün olabileceğini tabir etmiştir. Hasebiyle bu akşam bir defa daha bir sonraki buluşmanın daha geniş bir toplantı biçiminde Türkiye Cumhuriyeti ve Yunanistan’ın da olduğu bir ortamda olabileceği noktasında bir anlayış gelişmiştir, bunu söyleyebilirim” sözlerini kullandı.

“GEÇİŞ NOKTALARININ AÇILABİLMESİ İÇİN KIBRIS’TA BULUŞMAMIZIN OLABİLECEĞİNİ BU TOPLANTIDA ONAYLADIK”

Tatar, açıklamalarının devamında şunları kaydetti: “Çok sayıda konuşulan mevzular ortasında Kıbrıs’ta son vakitlerde tutuklama olaylarının bizi çok rahatsız ettiğini, insan haklarına muhalif olduğunu, bunun sahiden hiç kabul edilemez olduğunu, Kıbrıs’ta hepimizin de bildiği üzere Taşınmaz Mal Kurulu diye bir kurumun Avrupa Birliği İnsan Hakları Mahkemesi’nde teyidiyle kurulduğunu ve Güney Kıbrıs’ta yaşayan Kuzey’de mal bırakanların telafisi için bu komitenin deva kurumu olduğunu, bu formda devadan üretilmesi gerektiğini bir sefer daha hatırlattıktan sonra buna son vermesi gerektiğini, zira asla bunun kabul edilmez olduğunu, bu gelişmenin iki halk ortasındaki alakaları bozmakta olduğunu ve gerginliklerin kimseye yararı olmayacağını orada altını çizerek söz etmeye çalıştım. Genel Sekreter de bunları tekrar not etti. Sahiden onun da bu hususta rahatsız olduğunu hissettim. Nikos Christodoulides’un hiç kabul edilemez olduğunu vurgulayarak vermeye çalıştım. İki halkın birbirlerine daha fazla güvenmesi gerektiğini, daha fazla yakınlaşmaları gerektiğini, bilhassa ekonomik bahislerde ve 4 yıldır örneğin Haspolat kapısının açılmasıyla gidiş ve gelişlerin ve ticaretin daha da artabileceğini, fakat ısrarla bu mevzuda çok metan üzere sıkışık olmasına karşın adımların atılmadığını ve bunun kimseye bir yararının olmadığını tabir ettim. Bunların gözden geçirebilmesi için kendisiyle Kıbrıs’ta buluşabileceğimi tabir ettim. O da bunu onaylamıştır. Genel Sekreter de buna şahit gelmiştir. Münasebetiyle daha fazla geçiş noktalarını açılabilmesi için Haspolat dahil Kıbrıs’ta buluşmamızın olabileceğini bu toplantıda onayladık.”

Ambargodan çok rahatsız olduğunu lisana getirdiğini belirten Tatar, “Bayan Hogan’la müteaddit kereler yaptığım görüşmelerde egemenliğimizin teyit edilmesi, lakin direkt uçuş, direkt ticaret ve direkt temaslar olabileceğini, bizlere bu baskıların artarak devam ettirmesinin hiçbir hakkaniyete uygun olmadığını, düzgün niyetle bağdaşmadığını ve bunların devam ettiği sürece Kıbrıs’ta adil karın ve sürdürülebilir mutabakatın mümkün olmayacağını orada söz etmeye çalıştım. Hasebiyle bu akşamki toplantının ana çizgileri böyleydi. Sayın Genel Sekreter bu yoğunluğun içerisinde bize vakit ayırıp bu yemeği düzenledikçe bir defa daha kendisine teşekkür ederken biz Kıbrıs’ta Kıbrıs Türk halkı ve Kıbrıs Rum halkının kesin bir tahlil bulunana kadar mutlak surette eşitlik temelinde iki devletin iş birliği, çeşitli konularda iş birliği yapabileceğimizi de bu toplantılarda tabir ettim. Bu bahisler ortasında elbette su problemi, güç problemi, Doğu Akdeniz’deki doğal kaynakların araştırılması sıkıntısı, kriminal olayların önlenmesi sıkıntıları, etraf problemleri, çeşitli farklı bahisler ve Cumhurbaşkanı da 12 farklı bahisle ilgili esasen bunların şu anda değerli olduğunu fakat daha da aktif bir çalışma olabilmesi için Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti kurum ve kuruluşlarının Güney Kıbrıs tarafından muhatap kabul edilmesi gerektiğini, bunları da burada altın çizerek belirttim” diye konuştu.

Tatar, “Özellikle bu Avrupa Birliği’ne, interconnected sisteme bağlanma konusunda Kuzey Kıbrıs’tan Türkiye üzerinden Avrupa Birliği’ne bağlanmanın çok daha ucuza olabileceği ve bunun ileride bakım, tamir ve tamirat olaylarının da çok daha makro fiyatlarda olabileceği için Güney Kıbrıs’tan bin kilometre uzaklıktaki Yunanistan’a ve münasebetiyle çok daha büyük bir maliyetle bağlanabilmesinin çok sıkıntı olacağını, onun için şayet bir niyet varsa Kuzey Kıbrıs’tan Türkiye üzerinden hem Güney Kıbrıs’ın hem de Kuzey Kıbrıs’ın bağlanabileceğini bu formda bir interconnect ile Avrupa Birliği ile Kıbrıs’ın güç ve elektrik problemlerinin hem Güney hem Kuzey Kıbrıs için çözülebileceğini, zira esasen Güney ve Kuzey Kıbrıs şu anda da interconnecta. Lakin bunu söylemem üzerine Nikos Christodoulides’in bana karşılığı, bütün bu maliyeti Avrupa Birliği karşılıyor biçiminde olmuştur. Evet, milyar milyar dolarları, Avrupa Birliği ne vakit, nasıl karşılayacak bilmiyorum lakin şayet Kıbrıs’ta adil ve sürdürülebilir bir mutabakata yer oluşturacaksak böylesine hiç tartışmasız, fizibel olan bir projenin elbette ki Kuzey Kıbrıs üzerinden Türkiye’ye ve hasebiyle Avrupa Birliği’ne bağlanmasının çok daha makul, çok daha anlaşılabilir olacağını tekrar bu toplantıda Genel Sekreter’in huzurunda tabir ettim. Münasebetiyle bütün bu büyük sorunların tartışılabilmesi için bundan sonraki buluşmanın daha geniş bir iştirakle Türkiye Cumhuriyeti ve Yunanistan’ın da olacağı böylesine bir geniş toplantıda geleceğin istişare edilmesi için bu türlü bir toplantının inşallah hayırlara vesile olacağını düşünüyorum” tabirlerini kullandı.

“KIBRIS’TA HUZUR, GÜVENLİK, BARIŞ TSK’NIN VARLIĞINA BAĞLIDIR”

“Esas prestijiyle 50 yıl evvel Kıbrıs Barış Harekatı ile Kıbrıs’a barış gelmişti” diyen Tatar, “Bu barış hem kuzeye hem güneye gelmiştir. Ve bugün Gazze’deki olaylara baktığımızda, dünyanın farklı yerlerindeki çatışmalara baktığımızda Kıbrıs’ın huzuru, Kıbrıs’ın güvenliği, Kıbrıs’taki barış, Türk Silahlı Kuvvetleri’nin oradaki varlığına bağlıdır. Bunu kimse tartışamaz. Onun için bir sefer daha bu toplantıda bunu da söz ettim. Hasebiyle Kıbrıs’ın gerçeklerine baktığımızda, yakın coğrafyadaki gelişimlere baktığımızda, jeopolitik, jeostratejik bütün bu o günden bugüne gelişimlere baktığımızda Kıbrıs’ta adil ve sürdürülebilir bir muahedenin barış, huzur ve güvenlik içerisinde devam edebilmesi için mutlak suretle Türkiye’nin garantörü ve Türk askerinin oradaki varlığı sahiden vazgeçilmez bizlerin kırmızı çizgileridir. Bunu da burada tabir ettim. Hasebiyle tabi ki önemli farklılıklar vardır. Kıbrıs’ta bir mutabakat, lakin her iki taraf birbirini anlamaya çalışırsa olabilir. Lakin karşı tarafın baktığı, kendisi bağımsız bir Kıbrıs Cumhuriyeti, vakit içerisinde bunun federal cumhuriyete evrilmesiyle Avrupa Bölgesi’nde bir mutabakat istedikleri ve açık ve nettir, günün sonunda, Türkiye’nin garantörlerinin bir tarihte sona ermesi, Türk askerine geri çekmesi, onların federasyon anlayışı bu. Biz tabi çok farklı düşünüyoruz. Bunları da anlatmaya devam edeceğiz” halinde konuştu.

“TÜRKİYE CUMHURİYETİ’NİN HAKKI VAR”

KKTC Cumhurbaşkanı Tatar, açıklamalarını şöyle tamamladı: “Kıbrıs Türkü, Kıbrıs’taki asli ögedir. Lakin Kıbrıs Türkü’nün anavatanı ve garantör ülke Türkiye Cumhuriyeti’dir. Artık bugün jeopolitik, jeostratejik Akdeniz’in durumuna baktığımızda Türkiye Cumhuriyeti elbette Sayın Cumhurbaşkanı’nın buradaki 79. Genel Heyet Toplantısında yaptığı konuşmada tabir ettiği üzere İskenderun’dan Ege Adaları’na kadar Akdeniz’de en uzun cephesi olan kıyı yeri olan ülke Türkiye Cumhuriyeti. Münasebetiyle hem Batı Akdeniz’de hem de Doğu Akdeniz’de Türkiye Cumhuriyeti’nin hakkı var, hukuku var. Birebir vakitte Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin Kıbrıs Türk halkında tüm Kıbrıs etrafındaki güç zenginliklerinde hakkı ve hukuku vardır. Bu çerçeveden baktığımızda hakikaten Türkiye Cumhuriyeti hem Türkiye Kıbrıs Türk halkının ana vatanıdır, garantör ülkedir. Birebir vakitte bu bölgenin en güçlü ülkesi olarak hakkı vardır, hukuku vardır. Münasebetiyle, Doktor Fazıl Küçük’ün bundan 75 yıl evvel söylediği üzere Kıbrıs sorunu Türkiyesiz çözülemez. Bunu Sayın Kurucu Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş da söyledi. Artık ben de tıpkı şeyi söylüyorum. Kıbrıs sıkıntısı Türkiyesiz çözülemez, mümkün değildir. Hasebiyle Türkiye mutlak surette her mevzunun içerisinde olmak durumundadır. Ben daima bunu savundum ve böyledir. Bu türlü toplantılarda Türkiye Cumhuriyeti’nin de tabi olması benim için kıymetliydi. İnşallah bundan sonra Türkiye’nin de dayanağıyla Kıbrıs’ta dediğim üzere adil ve sürdürülebilir bir tahlile ulaşabilmek için her türlü kaideleri zorlayacağız. Hakkımızı, hukukumuzu kabul ettirmek için çabamızı sürdüreceğiz.”